Yaklaşık 60 ülkenin yorumcu meslek birliğini ve 200’e yakın uzmanı İstanbul’da bir araya getiren SCAPR 2026 Çalışma Grubu Toplantıları kapsamında, icracı sanatçıların dijital dönemdeki haklarını güvence altına almayı amaçlayan bir iş birliği anlaşması imzalandı; Müzik Yorumcuları Meslek Birliği (MÜYORBİR) ev sahipliğinde düzenlenen ve 25 Eylül’e kadar sürecek oturumlarla ilerleyen buluşma, sektörün uluslararası düzeydeki en kapsamlı istişare zeminlerinden birini oluşturuyor. Toplantının açılışında iki meslek birliği arasında atılan imzalar, yorumcuların ses ve icralarının yeni teknolojiler karşısında korunmasını hedefleyen ortak çalışma yürütülmesini öngörüyor ve böylece icracı sanatçı haklarının sınırlar ötesi savunulmasında kurumsal bir mekanizmanın ilk adımı atılmış oluyor.
Yorumcu hakları alanında çalışan meslek birlikleri ile uzmanların dünyanın dört bir yanından geldiği toplantıda, müzik endüstrisinin hızla değişen yapısı içinde sanatçıların geleceği masaya yatırılıyor; katılımcılar dijital hak yönetimi, lisanslama sistemleri ve veri paylaşımı gibi başlıklarla birlikte yapay zekanın icracı sanatçıların haklarına etkisini değerlendiriyor. Ülkeler arasındaki iş birliğinin geliştirilmesi ve meslek birlikleri arasındaki veri akışının güçlendirilmesi oturumların ana gündem maddeleri arasında yer alırken, farklı ülkelerin deneyimlerinin ortak bir havuzda toplanması ulusal mevzuatların ötesine geçen bir koruma anlayışının temelini atmayı amaçlıyor.
Toplantı kapsamında imzalanan anlaşma, yorumcuların ses ve icralarının teknolojik gelişmeler karşısında korunmasına yönelik ortak çalışma yürütülmesini öngörüyor; bu metin, meslek birliklerinin yapay zeka uygulamalarına karşı ortak bir duruş geliştirmesine zemin hazırlarken hak sahiplerinin temsil kapasitesini de genişletmeyi hedefliyor. Anlaşmanın tarafları, icracı sanatçıların eserlerinin dijital ortamlarda izinsiz kullanımına karşı ortak hareket etme konusunda mutabık kaldı ve böylelikle ulusal sınırların ötesinde, sektörün tamamını kapsayan bir koruma ağının kurulması yönünde somut bir adım atılmış oldu.
MÜYORBİR Yönetim Kurulu Başkanı, yapay zeka kullanımında yorumcunun hakkının doğrudan ödenmesi gerektiğini açıkladı; başkanın bu değerlendirmesi, toplantının en kritik başlıklarından biri olan yapay zeka ve telif ilişkisinde meslek birliklerinin pozisyonunu netleştirirken sanatçı temsilcileri de yapay zeka sistemlerinin ürettiği içeriklerde kullanılan ses ve icraların mutlaka bir hak sahibine bağlanması gerektiğini savunuyor. Bu yaklaşım, dijital platformlarda üretilen yapay zeka temelli müziklerin lisanslanmasına ilişkin yeni bir çerçevenin tartışılmasını da beraberinde getiriyor.
İstanbul’da 25 Eylül’e kadar devam edecek oturumlarda ülkeler arasında kurulabilecek yeni iş birliği modelleri de ele alınırken meslek birliklerinin ortak veri tabanları oluşturması, lisanslama süreçlerinin şeffaflaştırılması ve yapay zeka uygulamalarına yönelik denetim mekanizmalarının geliştirilmesi tartışılan başlıklar arasında bulunuyor. Katılımcılar, yorumcu haklarının uluslararası düzeyde korunması ve geliştirilmesine yönelik çalışmalarını somut çıktılara dönüştürmeyi hedefliyor.
MÜYORBİR’in ev sahipliği yaptığı bu geniş katılımlı buluşma, Türkiye’nin yorumcu hakları alanındaki uluslararası konumunu da güçlendiriyor; yaklaşık 60 ülkeden gelen temsilcilerin katılımı İstanbul’un kültür sanat diplomasisindeki ağırlığını ortaya koyarken toplantı kapsamında yürütülen müzakereler, müzik endüstrisinin dijital dönüşüm sürecinde hak sahiplerinin korunmasına ilişkin küresel bir uzlaşının ilk işaretlerini veriyor ve oturumlar 25 Eylül’de sona erecek.
