Ulusal Kitap Vakfı, yaşam boyu edebi başarı alanında verdiği Amerikan Edebiyatına Seçkin Katkı Madalyası’nın 2026 yılı sahibini Salman Rüşdi olarak duyurdu ve vakfın açıklamasına göre madalya, 18 Kasım’da New York’ta düzenlenecek 77. Ulusal Kitap Ödülleri töreninde takdim edilecek. Rüşdi, 1988’den bu yana verilen ödülün 39. sahibi olurken, ABD dışında doğup bu madalyaya değer görülen dördüncü yazar unvanını da kazanmış olacak ve ödülün bugüne kadarki sahipleri arasında Toni Morrison, Ursula K. Le Guin, Isabel Allende, Art Spiegelman ve Barbara Kingsolver gibi isimler bulunuyor.
Madalyanın sunumunu, uzun yıllardır Rüşdi’nin arkadaşı olan yazar Kiran Desai üstlenecek. Hindistan’ın Mumbai kentinde doğan, genç yaşta İngiltere’ye taşınan ve bugün New York’ta yaşamını sürdüren Rüşdi, yaklaşık on yıldır ABD vatandaşı. Associated Press’e konuşan 79 yaşındaki yazar, Amerikan vatandaşlığının kendisinde daha güçlü bir aidiyet duygusu oluşturduğunu, bu ödülün de benzer bir anlam taşıdığını söyledi. Rüşdi, Raymond Carver’ın önemli bir Amerikan ödülü aldığında kendisini “edebiyat dünyasında öne çıkan biri” olarak tanımladığını hatırlatarak, “Ben de ‘Belki de artık Amerikan edebiyatında öne çıkan biriyim’ diye düşündüm” ifadelerini kullandı.
Rüşdi, kendisini göçmen yazarların Amerikan edebiyatındaki uzun geleneğinin bir parçası olarak gördüğünü dile getirdi. “İngiltere’de göçmen bir yazardım, şimdi de Birleşik Devletleri’nde göçmen bir yazarım” diyen yazar, Amerikan edebiyatının dünyanın farklı bölgelerinden gelen yazarların katkısıyla zenginleştiğini belirtti. Rüşdi, bu çeşitliliği vurgulamak için “Amerikalı yazarlar her yerden geliyor” değerlendirmesinde bulundu. Yazarın bu sözleri, ödülün yalnızca bireysel bir kariyer başarısını değil, aynı zamanda göçmen yazarların Amerikan edebiyatına yaptığı katkının kurumsal düzeyde tanınmasını da simgeliyor.
Yaklaşık 50 yıla yayılan edebiyat hayatında 20’ye yakın kitap yayımlayan Rüşdi’nin uluslararası çapta tanınmasını sağlayan eseri, 1981 tarihli Gece Yarısı Çocukları oldu. Hindistan’ın bağımsızlığını ve sömürgecilik sonrası dönemi büyülü gerçekçilik anlayışıyla ele alan roman, Booker Ödülü’nü kazandı ve eser, daha sonra ödülün tarihinde verilen “Booker of Bookers” ile “Best of the Booker” gibi özel seçkilerde de öne çıktı. Vakıf, yazarın 15 romanının yanı sıra anı, deneme ve kurmaca dışı türlerde de kaleme aldığını belirtiyor.
Rüşdi’nin 1988’de yayımlanan Şeytan Ayetleri romanı ise dünya çapında büyük tartışmalara yol açtı ve kitaba yönelik protestoların ardından İran’ın dini lideri Ayetullah Ruhullah Humeyni, 1989’da yazarın öldürülmesi çağrısını içeren bir fetva yayımladı. Bu gelişme, Rüşdi’nin edebi kariyerinin yanı sıra kişisel güvenliğini de uzun yıllar etkileyen bir dönüm noktası oldu. Yazarın son dönemde yayımladığı Bıçak adlı eseri, bu saldırı girişimini ve sonrasında yaşadıklarını konu ediniyor. Ulusal Kitap Vakfı’nın madalya kararı, Rüşdi’nin hem edebi üretimini hem de bu süreçteki direncini kurumsal bir çerçevede tescil etmiş oluyor.
